ขอบอ่าวไทยโบราณกับเครือข่ายแกนน้ำเจ้าพระยา: ถอดรหัสภูมิทัศน์วัฒนธรรม "ทวารวดี" เชื่อมต่อยุคก่อนประวัติศาสตร์

ข้อความต้นฉบับโดย: ท่านอาจารย์ ปฏิพัฒน์ พุ่มพงษ์แพทย์

หัวข้อวิจัย: เส้นทางวัฒนธรรมเมืองทวารวดี ต่อยุคก่อนประวัติศาสตร์ ในที่ราบลุ่มอ่าวไทย : โดย ปฏิพัฒน์ พุ่มพงษ์แพทย์

เนื้อหาต้นฉบับ - จัดข้อความให้เป็นระเบียบ

เส้นทางวัฒนธรรมเมืองทวารวดี ต่อยุคก่อนประวัติศาสตร์ ในที่ราบลุ่มอ่าวไทย โดยมีแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นแกนแม่น้ำหลัก ระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๑ - ๑๖

ขอบอ่าวไทยฝั่งตะวันออก

เมืองศรีพะโล  เมืองพนัสนิคม ชลบุรี

เมืองศรีมโหสถ ปราจีนบุรี

เมืองดงละคร นครนายก

เมืองโคกไม้เดน เมืองอู่ตะเภา นครสวรรค์

และขอบอ่าวไทยตะวันตก

เมืองโบราณบ้านคูเมือง สิงห์บุรี

เมืองบ้านคูเมือง อ.แสวงหา อ่างทอง

เมืองอู่ทอง สุพรรณบุรี

เมืองโกสินารายณ์ กาญจนบุรี

เมืองนครปฐม

เมืองโบราณคูบัว ราชบุรี

แหล่งโบราณสถาน เมืองเพชรบุรี: ถ้ำยายจูงหลาน, แหล่งโบราณคดีดอนยายทอง, โบราณสถานโคกเศรษฐี ชะอำ เพชรบุรี

ข้อมูลเพิ่มเติมโดย Admin

• Ancient Gulf of Thailand & Palaeogeography (อ่าวไทยโบราณและภูมิศาสตร์บรรพกาล): ข้อวิเคราะห์ของท่านอาจารย์ที่ชี้ให้เห็นการตั้งถิ่นฐานบริเวณ "ขอบอ่าวไทย" สอดรับกับทฤษฎีทางธรณีวิทยาเรื่อง ระดับน้ำทะเลโบราณ (Holocene Highstand) ซึ่งในอดีตช่วงพุทธศตวรรษที่ 11-16 ชายฝั่งทะเลอยู่ลึกเข้ามาในแผ่นดินมากกว่าปัจจุบัน (เกือบถึงอยุธยาและลพบุรี) ทำให้เมืองโบราณทวารวดีที่อยู่รายรอบมีสภาพเป็น เมืองท่าชายฝั่ง (Coastal Port) หรือเมืองริมปากแม่น้ำที่สามารถติดต่อค้าขายทางทะเลระดับนานาชาติได้โดยตรง
• Chao Phraya River System as a Central Axis (ระบบลุ่มน้ำเจ้าพระยาในฐานะแกนกลาง): การระบุให้แม่น้ำเจ้าพระยาเป็น "แกนแม่น้ำหลัก" สื่อถึงเครือข่ายการคมนาคมและคมนาคมทางน้ำ (Hydrological Network) ที่เชื่อมโยงเอาสินค้า เทคโนโลยี และอุดมการณ์ทางศาสนา (พุทธศาสนานิกายเถรวาทและมหายาน รวมถึงศาสนาพราหมณ์-ฮินดู) จากชายฝั่งทะเลแพร่กระจายขึ้นสู่หัวเมืองภายใน (Hinterland) และเป็นเส้นทางลำเลียงทรัพยากรธรรมชาติจากป่าเขากลับลงมาสู่สถานีการค้าชายฝั่ง
• The Eastern Seaboard Network (เครือข่ายขอบอ่าวฝั่งตะวันออก): กลุ่มเมืองที่ท่านอาจารย์รวบรวมไว้ ตั้งแต่เมืองศรีพะโล และเมืองพนัสนิคม (ชลบุรี) ซึ่งเป็นจุดพักเรือสำคัญ ขยายตัวเชื่อมโยงทางน้ำเข้าสู่เมืองศรีมโหสถ (ปราจีนบุรี) และเมืองดงละคร (นครนายก) ผ่านระบบแม่น้ำบางปะกง ขณะที่เมืองโคกไม้เดนและเมืองอู่ตะเภา (นครสวรรค์) คือยุทธศาสตร์สำคัญบริเวณ ปากน้ำโพ อันเป็นจุดสบกันของแม่น้ำสายเหนือ ถือเป็นประตูกลางที่ควบคุมเส้นทางแกนหลักเจ้าพระยาอย่างแท้จริง
• The Western Maritime Route (เครือข่ายขอบอ่าวฝั่งตะวันตก): ในฟากตะวันตก เมืองอู่ทอง (สุพรรณบุรี) และเมืองนครปฐมโบราณ ถือเป็น ศูนย์กลางแรกเริ่ม (Early Urban Centers) ที่เติบโตมาจากชุมชนยุคก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย (Iron Age) มีร่องรอยการติดต่อกับอินเดียและเปอร์เซียอย่างเด่นชัด ก่อนจะส่งผ่านวัฒนธรรมไปยังเมืองคูบัว (ราชบุรี) และขยายลงใต้ไปยังแหล่งโบราณสถานของเพชรบุรี เช่น ถ้ำยายจูงหลาน, แหล่งโบราณคดีดอนยายทอง และ โบราณสถานโคกเศรษฐี (ชะอำ) ซึ่งทำหน้าที่เป็นกลุ่มเมืองท่าวัดใจและสถานีพักเรือตามแนวชายฝั่งตะวันตก (Maritime Silk Road)
• Prehistoric Transition to Urbanism (การเปลี่ยนผ่านจากยุคก่อนประวัติศาสตร์สู่ความเป็นเมือง): เส้นทางวัฒนธรรมนี้ส่องสะท้อนให้เห็นว่า เมืองโบราณทวารวดีเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างลอย ๆ แต่เป็นการ พัฒนาการทางสังคมอย่างต่อเนื่อง (Cultural Continuity) จากชุมชนกษตรกรรมและถลุงโลหะยุคก่อนประวัติศาสตร์ ขยับขยายขึ้นมาสร้างคูน้ำคันดินล้อมรอบเมือง (Moated Site) กลายเป็นรัฐแรกเริ่มในดินแดนไทยที่มีอัตลักษณ์ทางศิลปกรรมและระบบความเชื่อร่วมกันระหว่างพุทธศตวรรษที่ 11-16 ตามที่ท่านอาจารย์ได้จัดหมวดหมู่ไว้อย่างเป็นระบบ