ปฐมบทแห่งอคีเมนิด: แกะรอยสถาปัตยกรรมและรหัสสัญลักษณ์ ณ พระราชวังพาซาร์กาเด (Pasargadae)

ข้อความต้นฉบับโดย: ท่านอาจารย์ ปฏิพัฒน์ พุ่มพงษ์แพทย์

บันทึกเมื่อ: วันพุธที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2553 (ช่วงที่ 5)

[เนื้อหาต้นฉบับ]

พระราชวังพาซาร์กาเด (Pasargadae) คือสถาปัตยกรรมยุคแรกเริ่มของราชวงศ์อคีเมนิด สร้างโดย พระเจ้าไซรัสมหาราช ผู้สถาปนาจักรวรรดิเปอร์เซีย ตัววังประกอบด้วยกลุ่มอาคารหินขนาดใหญ่ประมาณ 6 หลัง กระจายตัวอยู่ในพื้นที่กว้างขวาง ทั้งส่วนที่เป็นเทวาลัยบูชาไฟ ห้องรับแขกเมือง คอกม้า และโรงทหาร แม้ต่อมาจะมีการย้ายศูนย์กลางการปกครองไปยัง "อะพาดานา" ใกล้เมืองเปอร์เซโปลิสด้วยเหตุผลทางยุทธศาสตร์ แต่องค์การยูเนสโกก็ได้ขึ้นทะเบียนที่นี่เป็นมรดกโลกเมื่อปี พ.ศ. 2547

อาคารหลังแรกที่ผมเข้าสำรวจคือ อาคารหมายเลข C (The Great Palace of Xerxes) ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นท้องพระโรง บริเวณมุขบันไดทางขึ้น (Apadana) ด้านทิศตะวันออก มีภาพจำหลักที่น่าสนใจมาก คือการทำรูปต้นไม้สองชั้น ชั้นล่างเป็นแถวของ ต้นปาล์มหรืออินทผาลัม ยาวไปจนสุดที่รูป สิงโตกำลังตะปบวัว ส่วนชั้นบนเป็นพุ่ม ต้นไซเปรส

ที่น่าสะดุดตาที่สุดคือส่วนบนสุดที่ทำเป็นรูปอาคารย่อชั้นซ้อนกัน 5 ชั้น มีช่องประตูหลอก ซึ่งมีลักษณะคล้ายกับ ซิกกูแรต (Ziggurat) ในบาบิโลน โดยแต่ละชั้นจะคั่นด้วยลายประดับรูปดอกไม้กลมคล้ายดอกทานตะวัน สะท้อนถึงการรับอิทธิพลทางศิลปกรรมระหว่างอารยธรรมในยุคนั้น

ข้อมูลเพิ่มเติมโดย Admin แกะรอยสถาปัตยกรรมและรหัสสัญลักษณ์ ณ พระราชวังพาซาร์กาเด (Pasargadae)

• Lion and Bull Symbology: ภาพสลัก "สิงโตตะปบวัว" ที่ท่านอาจารย์เห็น เป็นสัญลักษณ์ที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งของเปอร์เซียโบราณ หมายถึงการเปลี่ยนผ่านฤดูกาล (Equinox) โดยสิงโตแทนดวงอาทิตย์/ฤดูร้อน และวัวแทนดวงจันทร์/ฤดูหนาว หรืออีกนัยหนึ่งคือชัยชนะของอำนาจกษัตริย์
• The Influence of Mesopotamia: ข้อสังเกตเรื่องอาคารทรง ซิกกูแรต (Ziggurat) ของท่านอาจารย์แหลมคมมาก เพราะกษัตริย์ราชวงศ์อคีเมนิดมักรับช่างฝีมือจากบาบิโลนและอัสซีเรียมาสร้างวัง รูปแบบประตูหลอก (Blind windows) และการย่อชั้นจึงเป็นร่องรอยการสืบทอดเทคโนโลยีสถาปัตยกรรมจากลุ่มน้ำเมโสโปเตเมีย
• Rosette Decoration: ลายดอกไม้กลมที่ท่านอาจารย์เปรียบว่าคล้ายดอกทานตะวัน ในทางโบราณคดีเรียกว่า "Rosette" เป็นลายประดับมาตรฐานของศิลปะตะวันออกกลางโบราณ มักมี 12 กลีบ สื่อถึงเดือนทั้ง 12 หรือจักรราศี
• Garden City Concept: พาซาร์กาเดไม่ได้เป็นแค่กลุ่มอาคาร แต่เป็นต้นแบบของ "สวนสวรรค์เปอร์เซีย" (Pairidaeza) ซึ่งเป็นรากศัพท์ของคำว่า Paradise ในภาษาอังกฤษ โดยมีการวางระบบชลประทานผ่านร่องหินที่ท่านอาจารย์อาจจะสังเกตเห็นรอบๆ ตัวอาคาร